Flandern

  / historicum.net / Themen / Hexenforschung / Bibliographien / Flandern

Bibliographie zum Thema Zauberei, Magie und Hexenverfolgung in der ehemaligen Grafschaft Flandern (1450-1750)

 

erstellt von

Prof. Dr. Jos Monballyu, K.U.-Leuven, juristische Fakultät (Belgien)

 

Diese Bibliographie bietet einen vielfältigen Zugang zur Geschichte der Hexenverfolgungen in der ehemaligen Grafschaft Flandern, die sich in der Frühen Neuzeit über die Gebiete der heutigen Belgischen Provinzen Westflandern und Ostflandern, über das Französische Département du Nord und das sogenannte Seeländisch Flandern erstreckte, das jetzt einen Teil der Niederländischen Provinz Seeland bildet.

Die Bibliographie enthält vor allem französische und niederländische Bücher und Aufsätze, die bis Ende 1998 erschienen sind. Regelmäßige Erweiterungen und Aktualisierungen sind geplant. Prof. Monballyu würde sich über Addenda und Corrigenda freuen.

 

Algoet, G. "Een heks te Waregem in het begin van de 17de eeuw." 13e Jaarboek van de Geschied- en Heemkundige Kring 'De Gaverstreke', 13 (1985), 490.

Baert, G. "Heksenprocessen in de Leiestreek (1651-1661)." Bijdragen tot de Geschiedenis der stad Deinze en het land aan Leie en Schelde, 29 (1962), 179-220.

Becuwe, F. Heksenwaan en -vervolging in de Westhoek met Bette Blaere als exempel. s.l., 1984, 36 pp.

Bocquet, L. en Hosten, E. L'Agonie de Dixmude. Episodes de la bataille de l'Yzer. Paris, 1916, 246-249.

Boutens, S. "Van een tovenaarsproces te Belle in Vlaanderen." Iepers Kwartier, 10 (1974), 57-62.

Braekman, W. "Belezers, waarzeggers en heksen te Gent in de zestiende en zeventiende eeuw." Oostvlaamse Zanten, 65 (1990), 3-12.

Braekman, W. "Heksen uit Ninove en Pollare in 1595 voor het gerecht." Volkskunde, 91 (1990), 1-33.

Braekman, W. "Een onverbeterlijke belezer uit West-Vlaanderen (1623-1641)." Liber Amicorum Josef Van Haver. Brussel, 1991, 47-54.

Braekman, W. Spel en kwel in vroeger tijd. Verkenningen van charivari, exorcisme, toverij, spot en spel in Vlaanderen. Gent, 1992, 113-244.

Braekman, W. "Toverij te Ouwegem in 1602." Oostvlaamsche Zanten, 69 (1994), 3-4.

Braekman, W. "Tovenaressen branden kerktoren af te Gent (1602)." Oostvlaamse Zanten, 71 (1996), 42-43.

Braekman, W. "Twee heksen te Assenede (einde 16de en midden 17de eeuw." Appeltjes van het Meetjesland, 49, (1998) 57-71.

Brants, V. (ed.) "Ordonnance du conseil de Flandre sur le fait de sorcellerie (9 juin 1606)." Receuil des ordonnances des Pays-Bas. Règne d'Albert et Isabelle (1597-1609), Brussel, 1909, 292-293.

Cannaert, J. Bijdragen tot het Oude Strafregt in België. Brussel, 1829, 58-76 en 155-197.

Cannaert, J. Bydragen tot de Kennis van het Oude Strafrecht in Vlaenderen. Gent, 1835, 459-491.

Cannaert, J. "Vertoog over een proces wegens toovery (a° 1664)." Belgisch Museum voor de Nederduitsche Tael- en Letterkunde en de Geschiedenis des Vaderlands, 8 (1844)115-144.

Cannaert, J. Olim, Procès de Sorcellerie en Belgique sous Philippe II et le gouvernement des Archiducs. Gent, 1847.

Calbrecht, J. "Een proces tegen tovenaars (Ieper 1764)." Iepers Kwartier, 5 (1969) 133-136 en 6 (1970), 22-27.

Cassiman, A. "Heksenprocessen te Olsene - 1661." Oostvlaamsche Zanten, 23 (1948), 117-124.

Castelain, R. "De rechtspraak te Helkijn in de 17de eeuw." Leiegouw, 10 (1968), 167-185.

Castelain, R. "Een heksenproces te Anzegem (1603)." 10de Jaarboek van de geschied - en oudheidkundige kring "De Gaverstreke", 10 (1982), 65-70.

C.D. "Van tooveressen en zwarte katers." Biekorf, 48 (1947), 13-17.

Ceuppens, G. Geschiedenis der heksenprocessen in de Zuidelijke Nederlanden in de XVIe en het begin der XVIIe eeuw (1500-1620). Licentiaatsverhandeling RUGent, Gent, 1963.

Coornaert, M. "Over orde handhaven in het Brugse Vrije." Rond de Poldertorens, 10 (1968),139-140 en 145-146.

Coornaert, M. "Wolven en ongedierte in het Brugse Vrije." Rond de Poldertorens, 10 (1968), 68-70.

"Copie d'un consultation authographe, concernant une sorcière de Moen. Année 1660." Analectes des Flandres. s.l., 1838, 1-5.

"Copie exacte et fidèle d'un procédure intentée vers la fin de décembre 1658, à Jeanne Delécluse, femme de Nicolas Fourmantel, suspectée de sorcellerie, et exécutée sur la place de Merville, le 26 février 1659." Archives historiques et litteraires du Nord de la France et du Midi de la Belgique, 4 (1834) 511-527.

Cortyl, M. "Exécutions de sorcières en Flandre-Maritime au XVIIe Siècle." Bulletin du Comité Flamand de France, 2 (1894-1899), 12-19.

Croissant, E. Une sorcière à Nieuport (1652), La Flandre. Revue de monuments d'Histoire et d'Antiquités, 5 (1873-1874), 37-40.

D. "Du crime du sorcellerie. Lettres du Grand Conseil de Flandres." Messagier des sciences historiques, 28 (1850), 374-384.

Dalle, D. "Jeanne Panne, de heks van Nieuwpoort." De Gidsenkring, 3 (1984), 1-38.

Dalle, G. Jeanne Panne, de heks van Nieuwpoort. Nieuwpoort, 1985, 38 pp.

De Brouwer, J. "Bijgelovige Praktijken." Het land van Aalst, 19 (1967), 267-268.

De Brouwer, J. De kerkelijke rechtspraak en haar evolutie in de bisdommen Gent, Antwerpen en Mechelen (1570-1795), Tielt, 1971-1972, 1, 95-99 en 2, 13-15.

De Cuyper, G. "Een heksenproces te Veurne, op 10 februari 1616 ten laste van Bette Blaere." In: Jubileumuitgave Bachten de Kupe. Nieuwpoort, 1974, 46-72.

De Cuyper, G. "Een heksenproces te Nieuwpoort." Bachten de Kupe, 15 (1973) 22-24.

De Cuyper, G. "Een heksenproces te Nieuwpoort ten laste van Janneke de Deister weduwe Jan Panne." Pro Justitia Contactblad vriendenkring (Veurne), 19 (1977) 4-23.

De Potter, F., Ronse, E. en Borre, P. Geschiedenis der stad en kastelnij Veurne. Gent, 1873, 106-108.

Derode, V. Histoire réligieuse de la Flandre Maritime et en particulier de la ville de Dunkerque. Dunquerque, 1857, 199-205.

De Smet, J. "Tooveressen te Brugge in 1633-1634." 't Beertje, Volkskundige Almanak, 2 (1938),21-24.

D[e] S[met], J. "De heksenmeester van Voormezele. Hoe Hendrik Buen met den duivel Astegory omging en te Yper levend verbrand werd (1597)" Biekorf, 32 (1936), 131-133.

De Smet, J. Tooverheksen in het Noordvrije 1610, Biekorf, 47 (1946), 145-150.

Dewulf, M. "Een heksenjagersepidemie te St.-Niklaas in 1692." Annalen van de Oudheidkundige Kring van het Land van Waas, 68 (1965), 35-65.

Diegerick, I. "Mélanges pour servir à l'histoire des moeurs, des usages, des faits, des homme, de la littérature et des arts, de la ville dYpres et de l'ancienne West-Flandre." Annales de la société historique et archéologique et littéraire de la ville dYpres, 7 (1876), 368-396.

Elias, H. Kerk en Staat in de Zuidelijke Nederlanden onder de regering der aartshertogen Albrecht en Isabella (1598-1621). Antwerpen, 1931, 36-45.

Eerens, M. Toverij in de stad Gent en in de kasselrij van de Oudburg tijdens het laatste kwartaal van de 16de en eerste helft van de 17de eeuw, 1570-1650. Licentiaatsverhandeling RUGent, Gent, 1978.

Gailliard, E. "Un proces de sorcière à Bruges en 1612." La Flandre. Revue des Monuments d'Histoire et d'Antiquités, 2 (1868-1869), 235-239.

Gaillard, E. "La sorcellerie à Bruges en 1767." La Flandre. Revue des Monuments d'Histoire et d'Antiquités, 3 (1869-1870), 111-137.

Gaillard, V. Archives du Conseil de Flandre ou recueil de documents inédits relatifs à l'histoire politique, judiciaire, artistique et littéraire. Gent, 1856, 451-506.

Giraldo, W. "Grietkin Sondersiele." Dietsche Warande en Belfort, (1983), 332-342.

Giraldo, W. "Beschuldigd van toverij te Handzame 1625." Biekorf, 96 (1996), 108-109.

Giraldo, W. "De zeer droeve uren van Anna Vanden Bussche, begijntje." Volkskunde, 99 (1998), 24-32.

Gyselen, G. "Rond de heksenstoet van Beselare." Biekorf, 83 (1983), 19-25.

Henne, A. Histoire du règne de Charles-Quint en Belgique. Brussel, 1859, 181-193.

Huys, P. "Een toverijproces in Geluwe." In: C. De Backer (ed.), Cultuurhistorische Caleidoscoop. Gent, 1992, 241-256.

Huys, P. "Op beschuldiging van toverij (Een Geluwse familie voor de Kortrijkse rechters, 1615)." In: Jaarboek Stedelijke Oudheidkundige Commissie. Wervik, 1993, 1-24.

Huys, P. "Een Nevelse heks doodgefolterd (1624)." Het land van Nevele, 25 (1994), 120-122.

Impe, A. "Ketters en belezers in de dekenij Tielt tusschen de jaren 1620 en 1650." Handelingen van de Geschied- en Oudheidkundige Kring van Kortrijk, 22 (1946-1948), 309-322.

Kinds, L., Saveyn, M. en Van Den Meersschaut, J. Acht eeuwen Nokere. Kruishoutem, 1996, 195-203.

K.v.C. "Veroordeeling eens Tooveraars in de XVII eeuw." Volk en Taal, 2 (1889-90), 162-166.

Lampaert, F. Heksenvervolging en hekserij in de "Kasselrij Veurne" 1580-1660, Licentiaatsverhandeling RUG, Gent, 1982.

Le Calvé, M. Un procès de sorcellerie dans la Flandre du XVIIe siècle. Armentières, 1990, 129 pp.

Lemaire, L. "La sorcellerie à Dunkerque. Jugements et exécutions pour crimes de sortilège (1596-1599)." Société Historique et Archéologique de Dunkerque et de la Flandre Maritime. Bulletin. 15 (1912), 377-411.

Leroy, M. "Extraits du mémoire intitulé: Fragment d'histoire ou notes historiques sur la ville de Bailleul et ses environs." In: Mémories de la société royale et centrale d'agriculture, sciences et arts, 6 (1835-1836), 253-283.

Maddens, K. "Heksen op de brandstapel te Ieper in 1593." Biekorf, 61 (1960), 75-78.

Masingarbe, Ph. "De la sorcellerie..." Bulletin du Comité Flamand de France, 50 (1998), 11.

Massau, D. "Du crime de sorcellerie; Lettre du Grand Conseil en Flandre (2 décembre 1595)." Messager des sciences historiques et archives des arts en Belgique, 28 (1850), 374-384.

Monballyu, J. "Toverij en hekserij te Kortrijk en te Brugge in het jaar 1596." Volkskunde, 81 (1980), 183-195.

Monballyu, J. "Een heks te Waregem in het begin van de 17de eeuw." 8ste Jaarboek van de Geschied- en Heemkundige Kring "De Gaverstreke", Waregem, 1980, 7-12.

Monballyu, J. "De rol van pijniging in de 16de en 17de eeuwse heksenprocessen." Volkskunde, 82 (1981), 91-101.

Monballyu, J. "Machtsmisbruik in heksenvervolgingen. Het proces tegen Tanneken Sconynx te Gottem in 1602-1603." Volkskunde, 82 (1981), 43-67.

Monballyu, J. "Heksenprocessen in Heestert in de tweede helft van de 17de eeuw." De Leiegouw, 24 (1982), 165-172.

Monballyu, J. "Schadelijke toverij te Brugge en te Ieper in de 15de eeuw." Handelingen van het Genootschap voor Geschiedenis gesticht onder de benaming "Société d'Emulation" te Brugge, 121 (1984), 265-269.

Monballyu, J. "Een heks op de brandstapel in Ingelmunster in 1607." De Leiegouw, 29 (1987), 365-370.

Monballyu, J. "De houding van de rechters tegenover de hekserij in de Zuidelijke Nederlanden tijdens de 15de tot de 17de eeuw." Standen en Landen, 86 (1987),11-36.

Monballyu, J. "Het heksenproces tegen Arnouldyne van Rechem te Deinze in 1599." Handelingen der Maatschappij voor Geschiedenis en Oudheidkunde te Gent, nieuwe reeks, 41 (1987), 129-148.

Monballyu, J. "Het heksenproces tegen Arnouldyne van Rechem te Deinze in 1599." Bijdragen tot de geschiedenis der stad Deinze en van het land aan Leie en Schelde. 56 (1989), 129-163.

Monballyu, J. "La théorie sur la sorcellerie chez Wielant et Damhouder, 'Houd voet bij stuk.'" In: F. Stevens en D. Van Den Auweele (eds.), Xenia iuris historiae G. van Dievoet oblata. Leuven, 1990, 291-313.

Monballyu, J. "Gerechtelijke concurrentie inzake toverij in de kasselrij Kortrijk tijdens de 17de eeuw. Het proces Pieter de Vroe (1618-1633)." De Leiegouw, 35 (1993), 211-227.

Monballyu, J. "Omdat zy compact ghemaeckt heeft met den boosen vyandt" Het heksenproces tegen Elisabeth de Bode in Heestert (1659)." De Leiegouw, 36 (1994), 241-262.

Monballyu, J. "Was Tanneken Sconyncx een heks? Een analyse van haar proces in 1602-1603." De Roede van Tielt, 25 (1994) 94-140.

Monballyu, J. Van hekserij beschuldigd. Heksenprocessen in Vlaanderen tijdens de 16de en 17de eeuw. Kortrijk-Heule, 1996, 128 pp.

Neylants, E. "Molkentoveren." Biekorf, 39 (1933), 135-138.

N.N. "Waarzeggers te Brugge in 1584." Biekorf, 40 (1934) 137-138.

Pattyn, K. Heksenprocessen voor de Kortrijkse Schepenbank, XVIde-XVIIde eeuw. Licentiaatsverhandeling KULeuven, Leuven, 1987.

Pattyn, K. "Een Zwevegemse heks. Amantine van Thieghem die '...van tfaict van tooverie alzo zuvere es als het kerckhof van doode lien.'" Tweede Jaarboek Geschied- en Heemkundige Kring Frans van Halewijn. Zwevegem, 1988, 4-20.

Penneman, T, "Heksenprocessen in Vlaanderen, inzonderheid in het land van Waas 1538-1692." Annalen van de Koninklijke Oudheidkundige Kring van het land van Waas, 79 (1976), 5-136.

Piot, C. (ed.) "Vlaamsche Kronyk" In: Chronicques de Brabant et de Flandre, Brussel, 1879, 577, 756, 805-809 en 832-833, 836, 838-840.

Potvin, C. Albert et Isabelle: Fragments sur leur règne. Brussel, 1861, 249-296.

Proost, J. "Recherches historiques sur le souverain baillage de Flandre." In: Messager des sciences historiques ou archives des arts et de la bibliographie de Belgique. Gent, 1876, 259-311.

Ruyssche, K. "Kinderen betooverd en onttooverd te Brugge." Biekorf, 40 (1934), 73-76.

Rommens, D. "De Moense heksenspreuk in breder perspectief." In: 988-1988. 1000 jaar Moen. s.l. 1989, 31-46.

Ryserhove, A. "Heks uit Sint-Joris verbrand in 1468." In: Heemkundige kring Bos en Beverveld. Jaarboek. Oedelem, 1985, 112-113.

Sinninge, J. "Een onbekend Zeeuws heksenproces. Veroordeling van Cathalina onbaart." Neerlands Volksleven, 10 (1960), 265-266.

Soly, H. "De grote heksenjacht in West-Europa 1560-1650. Een voorlopige balans." Volkskunde, 82 (1981), 103-107.

Stalpaert, H. Toverije in het Brugse Vrije. Brugge, 1950, 99 pp.

Strubbe, E. "Verfkuipen onttooveren." Biekorf 36 (1930), 181.

Strubbe, E. "Een bijgeloovig soldaat." Biekorf, 36 (1930), 326-327.

Strubbe, E. "Koeien onttooveren." Biekorf, 37 (1931), 151-154.

Strubbe, E. "De keerne onttooveren." Biekorf, 37 (1931), 281-283.

Strubbe, E. "Peerden onttooveren." Biekorf, 38 (1932), 120-122.

Strubbe, E. "Hoe een Tieltenaar in 1684 zijn ziel aan den duivel verkocht." Biekorf, 40 (1934), 298-301.

Strubbe, E. "Zwarte Kunst te Brugge in 1544." Volkskunde, 55 (1954), 97-107.

Terry, M. "Devotie en magie voor het bekomen van een gelukkige bevalling in het 17de-eeuwse bisdom Brugge." Biekorf, 90 (1990), 175-182.

Tillie, A. "Tovenares actief in Poperinge?" Aan de schreve. Driemaandelijks tijdschrift van de kring voor heemkunde voor Poperinge en omliggende gemeenten, 17 (1987), 21-22.

Tillie, W. en Vandenberghe, H. "Hekserij en heksenproces te Poperinge." Aan de schreve. Driemaandelijks tijdschrift van de kring voor heemkunde voor Poperinge en omliggende gemeenten, 7 (1977), 1-18.

Vanacker, L. Hoog bezoek in de Westhoek. Koksijde, 1997, 128-132.

Van Damme-Lostrie, C. "Te Laarne op het zand zijn de heksen verbrand, Hekserij in Laarne op het einde van de 16de eeuw en in het begin van de 17de eeuw." Volkskunde, 82 (1981), 68-91.

Vandenbussche, E. "Procès de sorcier à Bailleul (1659)." La Flandre. Revue des monuments dhistoire et d'antiquités, 4 (1872-1873), 291-395.

Vandenbussche, E. "Analectes pour servir à l'histoire de la sorcellerie en Flandre." La Flandre. Revue des monuments d'histoire et d'antiquité. 7 (1875), 319-348.

Vandepitte, G. "Toverij in Lissewege en... de Europese politiek!" 1594-1596." Rond de Poldertorens, 23 (1981),109-122.

Vandepitte, G. "van Heksen en de Bozen vijand. Processen 1608-1792 te Brugge." Rond de Poldertorens, 22 (1980), 45-56, 99-118, 147-178; 23 (1981), 5-16, 135-156; 24 (1982), 9-22, 127-137; 26 (1984), 23-40, 51-58, 125-140, 157-173; 27 (1985), 1-18, 65-77, 115-131, 139-151.

Vandewiele, A. "250 jaar geleden gebeurde de drievoudige kindermoord te Zwevezele op driekoningendag 1737." De roede van Tielt, 18 (1987), 2-18.

Van Gaver, J. "Kerkelijke vonnissen afgelezen te Ruiselede 1691-1770." Biekorf, 48 (1947), 91-92.

Van Gennep, A. Le Folklore de la Flandre et du Hainaut français. Paris, 1935-1936, 563-610.

Van Gerven, R. "Van een 'tooveresse' en een 'geselende' pastoor. Margriet Van Duyse en Pastoor Johannes Dhauwe van Kallo (1673-1680)." Land van Beveren, 11 (1968), 21-36.

Van Haver, J. Nederlandse Incantatieliteratuur. Een gecommentarieerd compendium van Nederlandse bezweringsformules. Gent, 1964, 326-402.

Vanhemelryck, F. "Bijdrage tot de studie van de heksenwaan in de Zuidelijke Nederlanden van de 15de tot de 17de eeuw." Volkskunde, 81 (1980), 31-42.

Van Mello, J. "Een geval van hekserij met moord te Geraardsbergen-Onkerzele in 1815." Volkskunde in Vlaanderen, huldeboek Renaat van der Linden. Brugge, 1984, 172-175.

Van Werveke, A. "Volkskunde. Tooveraars en waarseggers in de XVe en in de XVIe eeuw." Tijdschrift voor Nederlandse Folklore, 9 (1896-97), 11-140.

Van Werveke, A. Gedenkbladen uit het leven onzer voorouders. Gent, 1936, 19-23.

Vanysacker, D. Heksenprocessen in de stad Brugge, XVIde-XVIIde eeuw. Onuitgegeven licentiaatsverhandeling KULeuven, Leuven, 1985.

Vanysacker, D. "Heksenprocessen in de stad Brugge, 16de-17de eeuw." De Leiegouw, 28 (1986), 435-442.

Vanysacker, D. Hekserij in Brugge. De magische leefwereld van een stadsbevolking (16de-17de eeuw). Brugge, 1988.

Verpompe, R. "Voor de Brugsche vierschaar. Losse aanteekeningen over het strafrecht in de XVIde eeuw." Biekorf, 46 (1938), 259-266.

Vermeersch, D. "Was Jeanne Panne dan toch geen heks?" Graningate, 16 (1984), 213-237.

Viaene, A. "Van de draaiende zeef." Biekorf, 36 (1930), 280-282.

Viaene, A. "Een heksenproces te Nieuwpoort 1611." Biekorf, 50 (1949), 64-67.

Villette, P. La sorcellerie dans le nord de la France du milieu du XVème siècle à la fin du XVIIème siècle. Paris, 1976.

Vlaemynck, J. "Het Rechtswezen in het oude Diksmuide." 'Den Dyzere' tussen de Knocke en Scorebacke, 2 (1983), 76-78.

Wouters-Ceuppens, G. "Iets over de historische heks." Volkskunde, 55 (1954), 138-141.

Letzte Aktualisierung: 19.03.2002

 



Erstellt: 17.01.2006

Zuletzt geändert: 17.01.2006


Lesezeichen / Weitersagen

FacebookTwitterGoogle+XingLinkedInDeliciousDiggPinterestE-Mail